Ήθη και έθιμα της βάπτισης

Ήθη και έθιμα της βάπτισης

Είναι πρακτική της εκκλησίας μας να δίνουμε στο βαπτιζόμενο βρέφος το όνομα ενός αγίου για να τον τιμούμε και να εκφράζουμε ευγνωμοσύνη  σε αυτόν, κάθε χρόνο μαζί με το βρέφος, για το παράδειγμα που μας έδωσε με την ζωή του. Ο άγιος έτσι γίνετε ο προστάτης του παιδιού προφυλάσσοντας το από κάθε κίνδυνο και μέσω των προσευχών των πιστών κατά την βάπτιση ο Θεός δίνει στο παιδί το φώτισμα για να γίνει πιστός ακόλουθος του. Σύμφωνα με την παράδοση η επιλογή ονόματος στην Ελλάδα συνηθίζετε να γίνετε από τους γονείς του ζευγαριού. Στην επαρχία ακόμα και σήμερα τηρείται πιστά το έθιμο, ιδίως για τα αγόρια που θεωρούνται ότι συνεχίζουν το όνομα της οικογένειας τους.

Στην Σκύρο παραμονές κάποιας βάφτισης, η πρόσκληση δε γίνονταν με το κλασικό τυπωμένο προσκλητήριο με την αναγγελία του χαρμόσυνου γεγονότος. Από το πρωί οι γυναίκες του σπιτιού ετοίμαζαν τις τηγανίτες, που έπρεπε να προσφέρονται φρέσκες. Οι γονείς του παιδιού που επρόκειτο να βαφτιστεί, περνάγανε από κάθε σπίτι του χωριού και προσφέρουν τηγανίτες με μέλι, σε ένα πιάτο τυλιγμένο με καθαρό πανί. Οι προσκαλεσμένοι, σύμφωνα με το έθιμο, έπρεπε να επιστρέψουν το πιάτο άπλυτο.

Στο νησί της Λέσβου τα βαφτίσια ήταν πάντα ένα χαρμόσυνο γεγονός για τους γονείς του παιδιού και τους συγγενείς και συνήθως γιορταζόταν με φαγοπότι και ολονύχτιο γλέντι. Όταν τελείωνε η τελετή της βάφτισης, ο νονός στην αυλή της εκκλησίας γέμιζε τις χούφτες του με νομίσματα και τα σκόρπιζε στον αέρα, για να τα πάρουν τα συγκεντρωμένα παιδιά. Αν το νεοφώτιστο είχε μεγαλύτερα αδέρφια, τους έδινε το δικό τους νόμισμα στο χέρι. Η κίνηση αυτή γινόταν για “μαρτυρία”. Σήμερα τη θέση των νομισμάτων έχουν πάρει τα σταυρουδάκια που δίνονται στον κόσμο, τα γνωστά “μαρτυρικά”. Στις μέρες μας, μετά το τέλος της βάφτισης, οι γονείς μοιράζουν στους καλεσμένους κάποιο γλυκό, συνήθως αμυγδαλωτά. Οι μπομπονιέρες έχουν προηγηθεί με το κάλεσμα.

Η συνταγή για τα ξεροτήγανα συνδυάζει τα κύρια παραδοσιακά προϊόντα της κρητικής κουζίνας: μέλι, πορτοκάλι, ελαιόλαδο. Βυζαντινής καταγωγής, αυτό το γλύκισμα προσφερόταν και προσφέρεται σε βαπτίσεις, αλλά και γάμους. Συνηθιζόταν μάλιστα να προσφέρετε και σαν γλύκισμα και μετά την βάπτιση κατά το ξελάδωμα, διαδικασία όπου ο/η νονός κάνει το πρώτο μπάνιο του βαπτιζόμενου βρέφους αφού το έχει πάει στην εκκλησία να κοινωνήσει.

Στη Ρόδο και την Κάσο το παστέλι είναι συνδεδεμένο με τα μυστήρια του γάμου και της βάπτισης. Ανήκει στην ειδική κατηγορία των "τραγανών παστελιών", δηλαδή στη σύστασή του υπερισχύει το σουσάμι ( 60% σουσάμι και 40% μέλι). Στη Ρόδο, όπου ονομάζεται μελεκούνι, καρυκεύεται με κύμινο και κανέλα  Στην Κάσος  προστίθενται μερικές φορές και καρύδια στο μείγμα. Στην Άνδρο, την Τήνο και τα Κουφονήσια σερβίρεται πάνω σε φύλλα λεμονιού.

Στις περιοχές της Ηπείρου οι γονείς μοιράζουν προσκλήσεις στα πολύ κοντινά πρόσωπα. Την ημέρα της βάφτισης μοιράζονται στους παρευρισκόμενους στην εκκλησία σταυρουδάκια τα λεγόμενα μαρτυρικά, τα οποία όποιος το φοράει αναλαμβάνει να μεταδώσει το όνομα του βαπτιζόμενου βρέφους σε όλους τους συγγενείς του. Η νονά ντύνει το μικρό και η μητέρα πρέπει να κάνει μετάνοιες στη νονά για να της δώσει το παιδί. Μετά την εκκλησία ακολουθεί ένα μικρό φαγοπότι μεταξύ των συγγενών. Ένα από τα πολλά εδέσματα που προσφέρονται στα γλέντια των βαπτίσεων αλλά και των γάμων είναι η παραδοσιακή Ηπειρώτικη σπανακόπιτα.

Τα ωτία είναι γνωστά ως φιογκάκια. Τα φτιάχνουν οι Πόντιοι και συνήθιζαν να τα προσφέρουν στους καλεσμένους τους σε βαπτίσεις, αλλά και σε γάμους. Ακόμα και σήμερα αν τύχει και πάτε σε κάποια παραδοσιακή βάπτιση σίγουρα θα περιλαμβάνετε στο μενού .